Nghị quyết Há»™i nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khóa XI về tiếp tục đổi má»›i chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuá»™c đổi má»›i, tạo nền tảng để đến năm 2020 nÆ°á»›c ta cÆ¡ bản trở thành nÆ°á»›c công nghiệp theo hÆ°á»›ng hiện đại là nghị quyết rất quan trọng trong giai Ä‘oạn hiện nay. Lao Động xin trích giá»›i thiệu ná»™i dung nghị quyết quan trọng này.

Tranh chấp đất đai diễn biến phức tạp

Sau gần 10 năm triển khai thá»±c hiện Nghị quyết Há»™i nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung Æ°Æ¡ng Đảng khoá IX về tiếp tục đổi má»›i chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nÆ°á»›c, chúng ta Ä‘ã đạt nhiều kết quả tích cá»±c, góp phần khai thác và phát huy có hiệu quả nguồn lá»±c đất Ä‘ai phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã há»™i, bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định xã há»™i, an ninh lÆ°Æ¡ng thá»±c quốc gia, bảo vệ môi trường...

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nÆ°á»›c về đất Ä‘ai còn nhiều hạn chế, nhất là trong quy hoạch sá»­ dụng đất, định giá đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng, há»— trợ và tái định cÆ°, các thủ tục hành chính về đất Ä‘ai; thị trường bất Ä‘á»™ng sản phát triển không ổn định, thiếu lành mạnh, giao dịch “ngầm” còn khá phổ biến; tình hình khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất Ä‘ai còn diá»…n biến phức tạp.

Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế, yếu kém nêu trên là: Đất Ä‘ai có nguồn gốc rất Ä‘a dạng; chính sách đất Ä‘ai thay đổi qua nhiều thời kỳ; chủ trÆ°Æ¡ng, chính sách, pháp luật hiện hành về đất Ä‘ai còn má»™t số ná»™i dung chÆ°a đủ rõ, chÆ°a phù hợp; việc thể chế hoá còn chậm, chÆ°a thật đồng bá»™. Tổ chức thá»±c hiện chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai và các chính sách, pháp luật có liên quan chÆ°a nghiêm; việc thá»±c hiện công khai, minh bạch trong quản lý đất Ä‘ai chÆ°a tốt. Ý thức chấp hành pháp luật về đất Ä‘ai của má»™t bá»™ phận cán bá»™ và nhân dân còn hạn chế. Hiệu lá»±c, hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tranh chấp về đất Ä‘ai còn thấp. Tổ chức bá»™ máy, năng lá»±c Ä‘á»™i ngÅ© cán bá»™ về quản lý đất Ä‘ai và các cÆ¡ quan liên quan còn nhiều bất cập, hạn chế; má»™t bá»™ phận còn lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi, tham nhÅ©ng.

Đất Ä‘ai thuá»™c sở hữu toàn dân

Về quan Ä‘iểm chỉ đạo quản lý đất Ä‘ai trong thời kỳ má»›i, nghị quyết nêu rõ: Đất Ä‘ai thuá»™c sở hữu toàn dân, do Nhà nÆ°á»›c đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Người sá»­ dụng đất được Nhà nÆ°á»›c giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sá»­ dụng đất để sá»­ dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn và có các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sá»­ dụng đất và được bồi thường khi Nhà nÆ°á»›c thu hồi đất, tuỳ theo từng loại đất và nguồn gốc sá»­ dụng đất theo quy định của pháp luật.

Nhà nÆ°á»›c không thừa nhận việc Ä‘òi lại đất Ä‘ã được Nhà nÆ°á»›c giao cho người khác sá»­ dụng trong quá trình thá»±c hiện các chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai. Không đặt vấn đề Ä‘iều chỉnh lại đất nông nghiệp Ä‘ã giao cho há»™ gia Ä‘ình và cá nhân, nhÆ°ng Nhà nÆ°á»›c có chính sách phù hợp để đất nông nghiệp được người trá»±c tiếp sản xuất nông nghiệp sá»­ dụng vá»›i hiệu quả cao nhất.

Chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai phải bảo đảm hài hoà lợi ích của Nhà nÆ°á»›c, của người sá»­ dụng đất và của nhà đầu tÆ°; bảo đảm cho thị trường bất Ä‘á»™ng sản, trong Ä‘ó có quyền sá»­ dụng đất, phát triển lành mạnh, ngăn chặn tình trạng đầu cÆ¡. Sá»­ dụng có hiệu quả các công cụ về giá, thuế trong quản lý đất Ä‘ai nhằm khắc phục tình trạng lãng phí, tham nhÅ©ng, khiếu kiện. Nâng cao hiệu lá»±c, hiệu quả quản lý nhà nÆ°á»›c về đất Ä‘ai. Tăng cường sá»± lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nÆ°á»›c, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các Ä‘oàn thể nhân dân và toàn dân trong thá»±c hiện chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai. Kiên quyết lập lại trật tá»± trong quản lý, sá»­ dụng đất Ä‘ai.

Xá»­ lý nghiêm tình trạng đầu cÆ¡ đất

Về định hÆ°á»›ng tiếp tục đổi má»›i và hoàn thiện chính sách, pháp luật về đất Ä‘ai, nghị quyết chỉ rõ: Thu hẹp các đối tượng được giao đất và mở rá»™ng đối tượng được thuê đất. Việc giao đất, cho thuê đất để thá»±c hiện các dá»± án phát triển kinh tế, xã há»™i được thá»±c hiện chủ yếu thông qua đấu giá quyền sá»­ dụng đất, đấu thầu dá»± án có sá»­ dụng đất .

Tiếp tục giao đất, cho thuê đất nông nghiệp cho há»™ gia Ä‘ình, cá nhân sá»­ dụng có thời hạn theo hÆ°á»›ng kéo dài hÆ¡n quy định hiện hành để khuyến khích nông dân gắn bó hÆ¡n vá»›i đất và yên tâm đầu tÆ° sản xuất. Đồng thời, mở rá»™ng hạn mức nhận chuyển quyền sá»­ dụng đất nông nghiệp phù hợp vá»›i Ä‘iều kiện cụ thể từng vùng, từng giai Ä‘oạn để tạo Ä‘iều kiện thuận lợi cho quá trình tích tụ, tập trung đất Ä‘ai, từng bÆ°á»›c hình thành những vùng sản xuất hàng hoá lá»›n trong nông nghiệp. Sá»›m có giải pháp Ä‘áp ứng nhu cầu đất sản xuất và việc làm cho bá»™ phận đồng bào dân tá»™c thiểu số Ä‘ang không có đất sản xuất.

Tập trung rà soát, xá»­ lý dứt Ä‘iểm những trường hợp đất Ä‘ã giao cho các cÆ¡ quan hành chính, Ä‘Æ¡n vị sá»± nghiệp, tổ chức Ä‘oàn thể nhÆ°ng không sá»­ dụng hoặc sá»­ dụng sai mục Ä‘ích, trái pháp luật. Thá»±c hiện đấu giá quyền sá»­ dụng đất khi sắp xếp lại trụ sở, cÆ¡ sở làm việc thuá»™c sở hữu nhà nÆ°á»›c để chuyển sang mục Ä‘ích phát triển kinh tế.

Quy định cụ thể Ä‘iều kiện để nhà đầu tÆ° được giao đất, cho thuê đất thá»±c hiện dá»± án phát triển kinh tế, xã há»™i; đồng thời có chế tài đồng bá»™, cụ thể để xá»­ lý nghiêm, dứt Ä‘iểm các trường hợp Ä‘ã được Nhà nÆ°á»›c giao đất, cho thuê đất, nhÆ°ng sá»­ dụng lãng phí, không Ä‘úng mục Ä‘ích, đầu cÆ¡ đất, chậm Ä‘Æ°a đất vào sá»­ dụng; không bồi thường về đất, tài sản gắn liền vá»›i đất, giá trị Ä‘ã đầu tÆ° vào đất đối vá»›i các trường hợp bị thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất Ä‘ai.

Tiếp tục hoàn thiện cÆ¡ chế, chính sách phát triển lành mạnh, bền vững thị trường bất Ä‘á»™ng sản. Tăng cường sá»± quản lý, Ä‘iều tiết của Nhà nÆ°á»›c từ Trung Æ°Æ¡ng đến địa phÆ°Æ¡ng. Việc phát triển Ä‘ô thị, các dá»± án kinh doanh bất Ä‘á»™ng sản phải phù hợp vá»›i quy hoạch, nhu cầu của thị trường. Đẩy mạnh phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã há»™i để từng bÆ°á»›c cải thiện Ä‘iều kiện nhà ở của nhân dân.

Đối vá»›i các dá»± án xây dá»±ng công trình kết cấu hạ tầng kinh tế, xã há»™i, chỉnh trang Ä‘ô thị, cần quy hoạch cả phần diện tích đất bên cạnh công trình kết cấu hạ tầng, vùng phụ cận để thu hồi đất, tạo nguồn lá»±c từ đất Ä‘ai đầu tÆ° cho các công trình này, há»— trợ người có đất bị thu hồi và tăng thu ngân sách nhà nÆ°á»›c; đồng thời Æ°u tiên cho người bị thu hồi đất ở được giao đất hoặc mua nhà trên diện tích đất Ä‘ã thu hồi mở rá»™ng theo quy định của pháp luật.

Nhà nÆ°á»›c chủ Ä‘á»™ng Ä‘iều tiết thị trường bằng quan hệ cung - cầu; từng bÆ°á»›c thá»±c hiện thanh toán không dùng tiền mặt trong giao dịch bất Ä‘á»™ng sản; rà soát lại các Ä‘iều kiện lá»±a chọn nhà đầu tÆ°, bảo đảm nhà đầu tÆ° phải có đủ năng lá»±c thá»±c hiện các dá»± án bất Ä‘á»™ng sản.

Định giá đất phù hợp vá»›i thị trường

Giá đất do Nhà nÆ°á»›c quy định theo mục Ä‘ích sá»­ dụng đất tại thời Ä‘iểm định giá, bảo đảm nguyên tắc phù hợp vá»›i cÆ¡ chế thị trường có sá»± quản lý của Nhà nÆ°á»›c. Chính phủ quy định phÆ°Æ¡ng pháp định giá đất và khung giá đất làm căn cứ để uá»· ban nhân dân cấp tỉnh ban hành bảng giá đất. Bổ sung quy định về Ä‘iều chỉnh khung giá đất, bảng giá đất bảo đảm linh hoạt, phù hợp vá»›i từng loại đất, các đối tượng sá»­ dụng đất và các trường hợp giao đất, cho thuê đất. Có cÆ¡ chế để xá»­ lý chênh lệch giá đất tại khu vá»±c giáp ranh giữa các địa phÆ°Æ¡ng.

Làm tốt công tác theo dõi, cập nhật biến Ä‘á»™ng giá đất trên thị trường; từng bÆ°á»›c xây dá»±ng cÆ¡ sở dữ liệu về giá đất tá»›i từng thá»­a đất. Có cÆ¡ chế giám sát các cÆ¡ quan chức năng và tổ chức định giá đất Ä‘á»™c lập trong việc định giá đất. Khuyến khích phát triển các tổ chức tÆ° vấn định giá đất Ä‘á»™c lập.