Do tác Ä‘á»™ng bởi kinh tế suy giảm, vốn tín dụng thắt chặt, nhiều dá»± án triển khai rất chậm hoặc bất Ä‘á»™ng. Vì vậy, việc xem xét thu hồi các dá»± án chậm tiến Ä‘á»™ là cần thiết, tuy nhiên việc giao dá»± án thu hồi sang chủ đầu tÆ° khác chÆ°a hẳn Ä‘ã là cách đẩy nhanh tiến Ä‘á»™...

Xem xét nguyên nhân khách quan

Theo báo cáo của Tổng cục Quản lý đất Ä‘ai, cả nÆ°á»›c có 283 khu công nghiệp được thành lập vá»›i tổng diện tích 76.000ha, phân bố trên 58 tỉnh, TP. Tuy nhiên, qua kiểm tra, tại nhiều địa phÆ°Æ¡ng còn tồn tại tình trạng các nhà đầu tÆ° Ä‘ã có quyết định giao đất, cho thuê đất nhÆ°ng chÆ°a xây dá»±ng cÆ¡ sở hạ tầng.

Thứ trưởng Bá»™ TN-MT Nguyá»…n Mạnh Hiển yêu cầu xác định rõ hành vi vi phạm của các chủ đầu tÆ°, xác định giá trị đất khi thu hồi các dá»± án đầu tÆ° khu, cụm công nghiệp. Nếu chủ đầu tÆ° không còn khả năng thá»±c hiện thì kiên quyết thu hồi đất để Ä‘Æ°a ra đấu giá, đấu thầu dá»± án, giao cho chủ đầu tÆ° má»›i có đủ năng lá»±c triển khai dá»± án. Đây là má»™t chủ trÆ°Æ¡ng hợp lý nhÆ°ng làm cách nào để Ä‘ánh giá năng lá»±c tài chính của má»™t chủ đầu tÆ° má»›i tốt hÆ¡n chủ đầu tÆ° cÅ© là chuyện không dá»….

5 năm gần Ä‘ây diá»…n biến kinh tế khá bất lợi cho những chủ đầu tÆ° thá»±c hiện các dá»± án xây dá»±ng cÆ¡ sở hạ tầng, nhất là các dá»± án đầu tÆ° khu công nghiệp. Kinh tế thế giá»›i khủng hoảng Ä‘ã tác Ä‘á»™ng lên 2 trụ cá»™t chính của nền kinh tế nÆ°á»›c ta là đầu tÆ° trá»±c tiếp nÆ°á»›c ngoài và thÆ°Æ¡ng mại quốc tế. Tác Ä‘á»™ng truyền dẫn của nó tác Ä‘á»™ng trá»±c tiếp đến hoạt Ä‘á»™ng đầu tÆ°, sản xuất trong nÆ°á»›c, làm cho hoạt Ä‘á»™ng cảng biển và khu công nghiệp trở nên trì trệ, không thể phát triển. Số doanh nghiệp đầu tÆ° vào khu công nghiệp cÅ©ng trở nên ít Ä‘i, các chủ đầu tÆ° dá»± án không thể đổ thêm vốn vào thá»±c hiện các dá»± án khu, cụm công nghiệp. Hệ quả là dá»± án chậm tiến Ä‘á»™.

Má»™t vấn đề khác, các dá»± án chậm tiến Ä‘á»™ không chỉ do nguyên nhân từ phía chủ đầu tÆ° mà còn đến từ việc quy hoạch của chính quyền trung Æ°Æ¡ng và địa phÆ°Æ¡ng, dẫn đến sá»± thừa thãi các dá»± án đầu tÆ° hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp. Nếu dá»± án đầu tÆ° được Ä‘ánh giá là tốt thì bản thân các chủ đầu tÆ° sẽ đẩy nhanh tiến Ä‘á»™ để nhanh chóng thu lợi nhuận. Còn nếu không thể cạnh tranh vá»›i các dá»± án khác do trung Æ°Æ¡ng cấp phép, sẽ dẫn đến việc chủ đầu tÆ° các dá»± án địa phÆ°Æ¡ng từ bỏ hoặc thá»±c hiện chậm tiến Ä‘á»™.

Do Ä‘ó việc thu hồi các dá»± án chậm tiến Ä‘á»™ cần cân nhắc trÆ°á»›c tiên về quy hoạch tổng thể để xém xét nguồn cung của các dá»± án này từ trung Æ°Æ¡ng đến địa phÆ°Æ¡ng. Cần xem xét yếu tố khách quan trong việc thu hồi dá»± án đầu tÆ°, nhất là trong các dá»± án phát triển khu, cụm công nghiệp. Yếu tố khách quan này không chỉ đến từ tác Ä‘á»™ng của môi trường kinh tế bất lợi mà còn từ sá»± thừa thãi trong công tác quy hoạch từ trung Æ°Æ¡ng đến địa phÆ°Æ¡ng.

Giao dá»± án theo tiêu chí nào?

Việc thu hồi các dá»± án chậm tiến Ä‘á»™ là cần thiết nhÆ°ng việc giao dá»± án cho chủ đầu tÆ° má»›i liệu có thúc đẩy tiến Ä‘á»™ của dá»± án hay không nếu chỉ nhìn vào tiến Ä‘á»™ thá»±c hiện dá»± án. Hiện nay, nhà nÆ°á»›c Ä‘ang triển khai việc tái cấu trúc các tập Ä‘oàn kinh tế, trong Ä‘ó có vấn đề đầu tÆ° Ä‘a ngành. Đây là má»™t tiêu chí cần xem xét. Nếu chiếu theo Ä‘iều kiện tái cấu trúc DNNN thì trong thời gian tá»›i thành phần kinh tế này phải Ä‘i vào kinh doanh lÄ©nh vá»±c ngành nghề cốt lõi, không được tham gia đầu tÆ° Ä‘a ngành. Vì vậy, ngoài tiêu chí lá»±a chọn chủ đầu tÆ° có năng lá»±c tài chính, cÅ©ng cần tính đến lÄ©nh vá»±c hoạt Ä‘á»™ng của chủ đầu tÆ° Ä‘ó.

Dẫn chứng cụ thể về vấn đề này, được biết khu công nghiệp Cái Mép là má»™t dá»± án thuá»™c quyền quyết định của Chính phủ trong chiến lược phát triển kinh tế - cảng biển phía Nam. Đây là má»™t dá»± án quan trọng và cÅ©ng nằm trong tình trạng chậm tiến Ä‘á»™. Chủ đầu tÆ° dá»± án khu công nghiệp Cái Mép được Chính phủ giao cho má»™t tổng công ty chuyên ngành. Thế nhÆ°ng, khi thá»±c hiện rà soát dá»± án, UBND tỉnh Bà Rịa - VÅ©ng Tàu lại đề nghị thu hồi dá»± án để giao cho má»™t Ä‘Æ¡n vị khác (CTCP xây dá»±ng và phát triển Ä‘ô thị tỉnh Bà Rịa - VÅ©ng Tàu - UDEC). UDEC là má»™t công ty cổ phần chÆ°a từng kinh doanh về lÄ©nh vá»±c này.

Việc giao dá»± án cho chủ đầu tÆ° má»›i liệu có đảm bảo đẩy nhanh tiến Ä‘á»™ dá»± án hay chỉ làm cho dá»± án trở nên manh mún, không mang tầm chiến lược quốc gia? Qua thá»±c tiá»…n của đề nghị giao má»™t phần dá»± án cho chủ đầu tÆ° má»›i cÅ©ng bá»™c lá»™ má»™t số vấn đề: UDEC là má»™t công ty cổ phần, lợi ích thu được từ dá»± án sẽ thuá»™c về các cổ Ä‘ông, trong khi tài sản này Ä‘áng lẽ thuá»™c về nhà nÆ°á»›c. UDEC không phải hoạt Ä‘á»™ng trong lÄ©nh vá»±c khu công nghiệp và dịch vụ logistics. Liệu UDEC có năng lá»±c tài chính hÆ¡n chủ đầu tÆ° hiện hữu?

UDEC là má»™t công ty niêm yết trên TTCK, tình hình tài chính của công ty này cÅ©ng không mấy sáng sủa. Kể từ ngày niêm yết đến nay, giá trị công ty này liên tục suy giảm. Từ mức giá trên 20.000 đồng/cổ phiếu nay chỉ còn trên dÆ°á»›i 3.700 đồng/cổ phiếu. Diá»…n biến giá cổ phiếu này Ä‘ã cho thấy phần nào tình hình tài chính cÅ©ng nhÆ° hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh của công ty. Báo cáo tài chính quý 3-2012 tiếp tục cho thấy công ty Ä‘ang trong tình trạng thua lá»—. Hoạt Ä‘á»™ng kinh doanh thu không đủ bù chi nên Ä‘Æ°a đến công ty vay nợ rất lá»›n (tính đến quý 3, tá»· lệ nợ trên giá trị thị trường vốn chủ sở hữu gấp 9,8 lần, tính trên giá trị sổ sách trên 3,4 lần…). Vậy liệu UDEC có phải là má»™t chủ đầu tÆ° má»›i sẽ đẩy nhanh được tiến Ä‘á»™ thá»±c hiện dá»± án trọng Ä‘iểm này?

Việc thu hồi dá»± án đầu tÆ° cần nhìn nhận trên cÆ¡ sở các yếu tố khách quan tác Ä‘á»™ng bởi những khó khăn ná»™i tại nền kinh tế. Vì vậy, cần xem xét cẩn trọng, giúp các chủ đầu tÆ° yên tâm vượt khó. Mặt khác, việc giao dá»± án đầu tÆ° được thu hồi không chỉ dá»±a trên các tiêu chí chủ quan mà cần má»™t cÆ¡ chế đấu thầu công khai các dá»± án này nhằm lá»±a chọn chủ đầu tÆ° thích hợp nhất.