Tại buổi Tọa Ä‘àm Góp ý Luật đất Ä‘ai (sá»­a đổi) diá»…n ra chiều 28/3 tại kênh VTC 14 - Đài truyền hình kỹ thuật số, hai vấn đề được nhiều Ä‘á»™c giả quan tâm nhất là cÆ¡ chế bồi thường giá đất và việc sá»­ dụng hợp lý, tránh gây lãng phí tài nguyên đất.

Tham nhÅ©ng đất Ä‘ai là lá»›n nhất

Tiến sỹ Nguyá»…n Quang Tuyến, Trưởng bá»™ môn Luật Đất Ä‘ai, Đại học Luật Hà Ná»™i, cho rằng, hiện nay cÆ¡ chế chính sách chÆ°a giải quyết phần lợi tức được tạo ra từ đất Ä‘ai do quy hoạch của nhà nÆ°á»›c và thay đổi mục Ä‘ích sá»­ dụng đất.

Giá bồi thường thấp, thu hồi đất thì nhà nÆ°á»›c bồi thường theo giá đất nhà nÆ°á»›c quy định nhÆ°ng giao cho chủ đầu tÆ° chuyển sang mục Ä‘ích khác thì giá lại cao lên. Từ sá»± chênh lệch Ä‘ó cá»™ng thêm việc không có cÆ¡ chế rõ ràng nên rất dá»… xảy ra tình trạng tham nhÅ©ng tiêu cá»±c và làm giàu bất chính.

Cụ thể, ông Tuyến chỉ ra các quy định thu hồi đất hiện nay rất “mÆ¡ hồ”, dá»… thấy nhất là vấn đề giá bồi thường khi nhà nÆ°á»›c thu hồi đất. Giá bồi thường là má»™t cÆ¡ sở quan trọng để giải quyết hài hòa lợi ích giữa các bên: Nhà nÆ°á»›c, nhà đầu tÆ° và người dân khi bị thu hồi đất.

Tuy nhiên, trong cÆ¡ chế giá bồi thường hiện nay lại chÆ°a hợp lý, nhà nÆ°á»›c vẫn được giao quá nhiều quyền. Cụ thể, Ủy ban nhân tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất, nhÆ°ng cÅ©ng lại là người xây dá»±ng khung giá đất của địa phÆ°Æ¡ng và lấy Ä‘ó làm cÆ¡ sở tính giá bồi thường cho người dân.

“Cái này không hợp lý, dá»… nảy sinh sá»± tùy tiện. Trong trường hợp mà người ta đặt lên bàn cân giữa lợi ích người dân, nhà nÆ°á»›c và nhà đầu tÆ° thì chắc là lợi ích nhà nÆ°á»›c và chủ đầu tÆ° sẽ nhiều hÆ¡n người dân”, ông Tuyến nói.

Thứ hai là nguyên tắc xác định gía đất quá trừu tượng ở chá»— là giá đất nhà nÆ°á»›c xác định không theo giá thị trường nhÆ°ng phải theo má»™t nguyên tắc là sát vá»›i giá chuyển nhượng đất trên thị trường trong Ä‘iều kiện bình thường.

“Chúng ta phải hiểu thế nào là sát, sát trên hay sát dÆ°á»›i. Thị trường là thị trường nào? Thị trường nhà nÆ°á»›c đầu tÆ°, hay thị trường có tổ chức, hoặc thị trường ngầm? Những câu hỏi là Ä‘ã không thể giải Ä‘áp được trong Luật 2003”, ông Tuyến khẳng định.

Liên quan đến vấn đề giá đất bồi thường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất Ä‘ai Đào Trung Chính cÅ©ng thừa nhận, việc tìm ra giá thị trường, việc lÆ°u hồ sÆ¡ và theo dõi biến Ä‘á»™ng giá thị trường nhÆ° thế nào là chúng ta vẫn chÆ°a làm được.

Đối vá»›i giá đất bồi thường, hiện có 2 phÆ°Æ¡ng án được đặt ra. PhÆ°Æ¡ng án 1: Bảng giá đấy địa phÆ°Æ¡ng sẽ sá»­ dụng cho mọi mục Ä‘ích và ban hành 5 năm/1 lần.

“Nếu áp dụng bảng giá này để xác định nghÄ©a vụ của người dân nhÆ° ná»™p thuế, xá»­ phạt vi phạm hành chính sẽ cÆ¡ bản tốt vì nó thấp nên người dân dá»… chấp nhận. NhÆ°ng nếu dùng bảng giá Ä‘ó bổi thường người dân sẽ không bao giờ chấp nhận”, ông Chính phân tích.

PhÆ°Æ¡ng án 2 là bảng giá khi có biến Ä‘á»™ng thì Ä‘iều chỉnh và chỉ sá»­ dụng trong má»™t số trường hợp nhÆ°: tính thuế, tính lệ phí trÆ°á»›c bạ, nghÄ©a vụ tài chính vá»›i nhà nÆ°á»›c,…Còn vấn đề bồi thường sẽ xác định giá cụ thể. PhÆ°Æ¡ng án này cÅ©ng rất khó vì phải có nghiên cứu, phân tích, Ä‘ánh giá mức giá thị trường cụ thể.

  Giao đất vẫn còn cÆ¡ chế xin – cho

Bên cạnh những thắc mắc về cÆ¡ chế đền bù giá đất, vấn đề lãng phí đất Ä‘ai cÅ©ng nhận được nhiều ý kiến quan tâm.

Theo ông Đào Trung Chính, lãng phí đất Ä‘ai là thá»±c tiá»…n Ä‘ã xảy ra và Ä‘áng tiếc là xảy ra trên diện rá»™ng, khắp các tỉnh, thành phố. Đây là má»™t hạn chế mà Bá»™ Tài nguyên môi trường Ä‘ã chỉ ra sau 10 năm thá»±c hiện Luật Đất Ä‘ai.

Bên cạnh Ä‘ó hệ thống pháp luật còn nhiều quy định phức tạp gây khó khăn cho người dân và chính quyền.

Quy hoạch sá»­ dụng đất vá»›i phát triển xã há»™i và quy hoạch phát triển ngành chÆ°a đồng bá»™, liên kết giữa vùng, địa phÆ°Æ¡ng, trong Ä‘ó có quy hoạch dài quá, không khả khi nên xuất hiện nhiều dá»± án treo.

Ông Chính cÅ©ng cho biết, má»™t trong các nguyên nhân khách quan khiến các dá»± án thu hồi đất xong bỏ hoang là do suy thoái kinh tế, nhiều chủ đầu tÆ° muốn triển khai nhÆ°ng không đủ tiềm lá»±c

Chủ quan là do thiếu tính liên kết, đồng bá»™ trong quy hoạch. Các địa phÆ°Æ¡ng hút đầu tÆ° mở ra nhiều khu công nghiệp nhÆ°ng không tính toán đến nhân lá»±c và tiềm lá»±c.

Trong việc giao đất vẫn còn tính bao cấp, cÆ¡ chế xin – cho, chÆ°a thá»±c hiện việc đấu giá để lá»±a chọn được nhà đầu tÆ° có đủ năng lá»±c để thá»±c hiện, nhiều dá»± án được giao cho chủ đầu tÆ° không có tiềm lá»±c.

Ông Nguyá»…n Quang Tuyến cÅ©ng cho biết, trong luật chÆ°a có tiêu chí thu hồi đất, sá»­ dụng đất có hiệu quả, nhiều chủ đầu tÆ° Ä‘ã lợi dụng Ä‘iều này để xí đất rồi để đấy, gây lãng phí tài nguyên đất.